बेलौरीको छायाँमा चर्चित उत्प्रेरक तथा शैक्षिक अभियान्ता ज्ञवाली
सुदूरपश्चिम प्रदेशको कञ्चनपुर जिल्ला अन्तर्गत बेलौरीमा वि.सं. २०४७ सालमा एक साधारण तथा गरिब परिवारमा जन्मनुभएका क्षेत्र प्रसाद ज्ञवालीको जीवनयात्रा नेपाली समाजका लागि एउटा जिउँदो प्रेरणाको कथा हो।
आर्थिक अभाव, सीमित अवसर र संघर्षपूर्ण वातावरणमा हुर्कनु परे पनि उहाँले कहिल्यै परिस्थितिलाई दोष दिनुभएन, बरु त्यसैलाई आत्मबल र दृढ संकल्पको स्रोत बनाउनुभयो। बाल्यकालदेखि नै उहाँले जीवनका कठिन सत्यहरू नजिकबाट देख्नुभयो। पढाइका लागि आवश्यक सामग्री जुटाउन कठिन थियो, यात्रा असहज थियो, अवसर सीमित थिए। तर ती सबै चुनौतीबीच उहाँमा एउटा अठोट स्पष्ट हुँदै गयो—शिक्षा र संस्कारकै माध्यमबाट मात्रै व्यक्ति, परिवार र राष्ट्र बदल्न सकिन्छ।
यही विश्वासले उहाँलाई शिक्षाक्षेत्र र मानवीय मूल्य विकासको यात्रातर्फ अग्रसर गरायो। आज क्षेत्र प्रसाद ज्ञवाली नेपालका चर्चित उत्प्रेरक, शैक्षिक अभियन्ता र प्रशिक्षकका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ। हालसम्म उहाँले हिमाल, पहाड र तराईका दूरदराजका बस्तीदेखि सहरका ठूला शैक्षिक संस्थासम्म पुगेर ६ लाखभन्दा बढी अभिभावक तथा विद्यार्थीलाई प्रत्यक्ष प्रशिक्षण प्रदान गर्नुभएको छ। यति ठूलो संख्यामा मानिसको जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्नु आफैँमा असाधारण उपलब्धि हो।
उहाँद्वारा सञ्चालन गरिएका अभिभावक शिक्षा, संस्कार शिक्षा, विद्यार्थी उत्प्रेरणा, हस्तलेखन विकास, Musical PT तथा जीवनोपयोगी सीपसम्बन्धी कार्यक्रमहरूले बालबालिकाको व्यवहार, अनुशासन, आत्मविश्वास र नैतिक मूल्यमा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याएका छन्। उहाँका प्रशिक्षणहरू केवल प्रेरणादायी भाषण नभई व्यवहारमा उतार्न सकिने जीवनपाठ बन्ने गरेका छन्। शैक्षिक यात्रामा पनि उहाँ कहिल्यै रोकिनु भएको छैन। उहाँले दुई विषयमा स्नातकोत्तर अध्ययन सम्पन्न गर्नुभएको छ भने हाल एमफिल अध्ययनरत हुनुहुन्छ। पढाइ, अनुसन्धान र व्यवहारलाई समन्वय गरेर शिक्षा दिनु उहाँको विशिष्ट पहिचान हो।
उहाँ शिक्षालाई केवल पाठ्यपुस्तकमा सीमित नमान्दै, जीवनसँग जोडिएको व्यवहारिक दर्शनका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहुन्छ। लेखन र वैचारिक उत्पादनको क्षेत्रमा पनि उहाँको योगदान उल्लेखनीय छ। ‘संस्कार शिक्षा’ र ‘हस्तलेखन’ सम्बन्धी उहाँका पुस्तकहरू बजारमा उपलब्ध छन्। यी पुस्तकहरू नेपाली समाजको आवश्यकताअनुसार सरल भाषा, व्यवहारिक उदाहरण र मूल्य–आधारित शिक्षाको सन्देश बोकेका छन्। विद्यार्थी, अभिभावक र शिक्षकहरूले यी पुस्तकहरूलाई उपयोगी मार्गदर्शकका रूपमा आत्मसात् गरेका छन्। संस्थागत नेतृत्व तर्फ, उहाँ ग्लोबल स्किल डेभलपमेन्ट नेपाल का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) हुनुहुन्छ।
यस संस्थामार्फत उहाँ देशव्यापी रूपमा सीप विकास, अभिभावक सचेतना, विद्यार्थी सशक्तीकरण, संस्कारयुक्त शिक्षा र राष्ट्र निर्माणसँग जोडिएका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ। संस्थाले ग्रामीण तथा शहरी दुवै क्षेत्रमा समान रूपमा पहुँच पुर्याउँदै आएको छ। आज सुदूरपश्चिममा, त्यो पनि गरिब परिवारमा जन्मिएर, क्षेत्र प्रसाद ज्ञवालीले आफ्नो कर्म, ज्ञान, धैर्य र समर्पणमार्फत सम्पूर्ण देशलाई चिनाइरहनु भएको छ।
उहाँको सफलताले भूगोल, गरिबी र सीमितताले मान्छेको भविष्य निर्धारण गर्दैन; दृढ इच्छाशक्ति, निरन्तर मेहनत र सही दृष्टिकोणले त्यो सम्भव बनाउँछ भन्ने सन्देश दिन्छ। उहाँको जीवनकथा केवल व्यक्तिगत सफलताको कथा होइन, यो हजारौँ विद्यार्थी, युवा र अभिभावकका लागि आशा, साहस र परिवर्तनको मार्गदर्शन हो। संस्कारयुक्त शिक्षा, सकारात्मक सोच र जिम्मेवार नागरिक निर्माणको राष्ट्रिय अभियानमा उहाँ निरन्तर अग्रसर रहनु भएको एक प्रेरणादायी व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। उहाँलाई आफ्नै क्षेत्र र पालिकाले पनि प्रत्यक्ष समेट्न सके शैक्षिक सुधारमा निकै ठूलो टेवा पुग्नेछ।
