टाउको दुख्नेदेखि थकान लाग्नेसम्म: यी हुन् शरीरमा पानी नपुगेको संकेत

जब शरीरमा आवश्यक मात्रामा तरल पदार्थ पुग्दैन, तब ‘डिहाइड्रेसन’ अर्थात् पानीको कमी हुने समस्या देखा पर्छ। गर्मीयाम, अत्यधिक पसिना आउने अवस्था, व्यायाम, ज्वरो, बान्ता वा पखाला लाग्दा यसको जोखिम झनै बढ्छ।

यद्यपि, लगातार धेरै तिर्खा लाग्नु सधैँ पानीको कमीले मात्र हुँदैन। पर्याप्त मात्रामा पानी पिउँदा पनि तिर्खा लागिरहन्छ भने यसका अन्य कारणहरूबारे स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु जरुरी हुन्छ।

• पिसाबको रङ गाढा हुनु

शरीरमा पानीको मात्रा बुझ्न पिसाबको रङ पनि एउटा उपयोगी संकेत बन्न सक्छ। पानीको कमी हुँदा पिसाब सामान्यभन्दा गाढा पहेँलो हुने र कडा गन्ध आउने हुन सक्छ। यसका साथै पिसाबको मात्रा वा पटक–पटक पिसाब लाग्ने क्रम पनि घट्न सक्छ। सामान्यतया हल्का रङको पिसाब आउनुलाई शरीरमा पर्याप्त पानी भएको संकेत मानिन्छ।

• मुख र ओठ सुक्नु

मुख, जिब्रो र ओठ सुक्नु पनि शरीरमा तरल पदार्थको कमी भएको संकेत हुन सक्छ। पानी कम हुँदा मुखमा सुक्खापन महसुस हुन्छ। यद्यपि, कतिपय औषधिको सेवन, मुखबाट सास फेर्ने बानी र अन्य स्वास्थ्य समस्याका कारण पनि मुख सुक्ने समस्या हुन सक्छ।

• टाउको दुख्नु वा चक्कर लाग्नु

डिहाइड्रेसन हुँदा टाउको दुख्ने, कमजोरी हुने र चक्कर लाग्ने वा शरीर हलुका भएको महसुस हुन सक्छ। विशेषगरी गर्मी मौसममा वा धेरै पसिना आएपछि यस्ता लक्षण देखा परेमा शरीरमा तरल पदार्थको कमी भएको कुरालाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन।

• धेरै काम नगरी थकान महसुस हुनु

यदि तपाईंलाई धेरै मेहनत नगरीकनै पनि थकान वा कमजोरी महसुस भइरहेको छ भने यसको एउटा कारण पानीको कमी हुन सक्छ। डिहाइड्रेसनले शरीरको सामान्य दैनिक कामकाजलाई प्रभावित पार्छ र गर्मीको समयमा थकानजस्ता लक्षणका रूपमा देखा पर्छ।

• कब्जियतको समस्या

शरीरबाट विकार बाहिर निकाल्ने प्रक्रियामा पानीले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। पर्याप्त तरल पदार्थ नपुग्दा केही मानिसमा कब्जियतको समस्या हुन सक्छ। यद्यपि, कब्जियत हुनुका पछाडि अन्य धेरै कारणहरू पनि हुन सक्छन्। त्यसैले यसलाई सधैँ पानीको कमीसँग मात्र जोडेर हेर्नु सही हुँदैन।

• गर्मी र व्यायामको समयमा विशेष ध्यान दिनुहोस्

गर्मी मौसम, धेरै पसिना आउने अवस्था, लामो समयसम्म गरिने व्यायाम, ज्वरो, बान्ता वा पखाला लाग्दा शरीरबाट धेरै मात्रामा तरल पदार्थ खेर जान्छ। यस्तो समयमा सामान्य दिनहरूको तुलनामा शरीरमा पानीको मात्रा सन्तुलन राख्न बढी ध्यान दिनु जरुरी छ। पानीको आवश्यकता हरेक व्यक्तिका लागि एउटै हुँदैन। उमेर, शारीरिक गतिविधि, मौसम, गर्भावस्था र स्तनपान गराउने जस्ता अवस्थाहरू हेरी पानीको आवश्यकता फरक–फरक हुन्छ।

अस्वीकरण: लेखमा उल्लेख गरिएका सल्लाह र सुझावहरू केवल सामान्य जानकारीको उद्देश्यका लागि हुन्। यसलाई चिकित्सा सल्लाहको रूपमा लिनु हुँदैन। कुनै पनि प्रश्न वा समस्या भएमा सधैँ डाक्टरको सल्लाह लिनुहोस्